Brojevni sitemi – uvod

Brojevne sisteme možemo da podelimo na dve grupe – pozicione i nepozicione brojevne sisteme.

Nepozicioni sistemi brojeva

Osnovna karakteristika nepozicionih sistema brojeva je da simboli koji označavaju cifre imaju istu vrednost na različitim mestima u zapisu broja. Nama najpoznatiji nepozicioni sistem brojeva je rimski sistem brojeva. Pored njega, tu su egipatski brojevni sistem i brojevni sistem Maja.

 

Rimski brojevi

Simboli Vrednost     
I 1
V 5
X 10
L 50
C 100
D 500
M 1,000

Brojevi Maja
brojevi maja

Pozicioni sistemi brojeva

Pozicioni brojevni sistemi ili pozicione notacije se razlikuju od drugih notacija po njenoj upotrebi istog simbola za različite redove veličina. (Na primer za zapis brojeva 12 i 21 koriste se iste cifre ali njihova vrednost nije ista.) Time se znatno pojednostavljuje aritmetika (izvršavanje računskih operacija), što je dovelo do globalne primene ovih brojevnih sistema. Tokom ovog kursa mi ćemo se baviti upravo ovim brojevnim sistemima.

Vavilonski numerički sistem, čija je osnova 60, je bio prvi pozicioni sistem, i njegov uticaj je prisutan danas u načinu na koji se vreme i uglovi izražavaju u grupama od 60, poput 60 minuta u satu, 360 stepeni u krugu.
Indo-arapski brojevni sistem je brojevni sistem koji mi koristimo u svakodnevnom životu. Osnova ovog sistema je 10. Pretpostavlja se da je ova osnova usvojena na osnovu broja prstiju na rukama. Ovaj brojevni sistem se naziva dekadni brojevni sistem (grčki δέκα (deka) – deset).

Pored ovog brojevnog sistema mi ćemo se baviti binarnim, oktalnim i heksadecimalnim brojevnim sistemima.